<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<rss version="2.0">
  <channel>
    <title>Odlar Yurdu, Azərbaycan</title>
    <link>http://yalniz.azeriblog.com</link>
    <description>Ayriliq</description>
    <generator>AzeriBlog Feed Burner v1.1</generator>
    <item>
      <title><![CDATA[Ququş – Tehrandan dünyaya dərd daşıyan səs...]]></title>
      <link>http://yalniz.azeriblog.com/2008/11/15/yaxud-ses-serkerdesi-faiqe-ateshin</link>
      <guid isPermaLink="true">http://yalniz.azeriblog.com/2008/11/15/yaxud-ses-serkerdesi-faiqe-ateshin</guid>
      <comments>http://yalniz.azeriblog.com/2008/11/15/yaxud-ses-serkerdesi-faiqe-ateshin#comments</comments>
      <description><![CDATA[Yazar: Aydın Canıyev(lalley-ac@mail.ru)&nbsp;...Mən fars dilini &ouml;yrənməkdən vaz ke&ccedil;dim. Əslində bu dili &Ouml;YRƏNMƏK mənə lazım deyildi &ndash; az-&ccedil;ox s&ouml;z ehtiyatımı artırmaq, bir az da arxaik leksikonlarla tanışlığım yetərli olardı. Lakin mən bunu eləməməyi &uuml;st&uuml;n saydım: ictimai-siyasi formasiyanın dəyişdiyi bir ərəfədə &ldquo;Ettelaat&rdquo; və &ldquo;Sepah-e Pasdaran&rdquo; &ouml;lkədə əl-qol a&ccedil;mışdı! Zaman qarışıq idi!İllər boyu bəşəriyyəti, eləcə də məni həm gənclik illərimdə, həm də indi maraqlandıran O &Uuml;LVİ SUALIN QURULUŞUNU ifadə edən mahnını da başa d&uuml;şmək &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;yrənmədim. O suala Ququş &ldquo;Sual&rdquo; mahnısında quruluş vermişdi. Dinləyirdim &ndash; duyaraq və başa d&uuml;şmədən!!! Mən hətta Ququşun xətrinə də o dili &ouml;yrənmədim. Fəqət... b&uuml;t&uuml;n gəncliyim, elə indiki yaşamım da bu SƏS SƏRKƏRDƏSİnin ƏSİRLİYİNDƏ ke&ccedil;ir!!!Həmkarımız Elbrus Əruddan fərqli olaraq, Ququşun SD-sini almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n İrana da getmədim! Bu g&uuml;nə qədər... adına İran deyilən Azərbaycana elə Azərbaycan deyilən Azərbaycan kimi gedəcəyim arzumun &ccedil;ağını g&ouml;zləyərək (&ldquo;qismət olmaz&rdquo;la bərabər, &ldquo;bilmək olmaz&rdquo; da demək olar yəqin).İndilik isə...&ldquo;Otağım&rdquo; da, Ququş oxuyurmuş kimi, d&uuml;ş&uuml;n&uuml;rəm: &ldquo;Roma, Nyu-York, Paris, Elisey meydanı-Şanzelize, Los-Anceles, London &ndash; d&uuml;nyanın he&ccedil; yeri mənə doğma olmadı! Bircə otağını da sığınacaq bilmədim bu şəhərlərin...&rdquo;Əbədi sualın d&uuml;y&uuml;n&uuml;n&uuml; a&ccedil;a bilməmək əzabı Ququşu dinləməklə ovunur:&ldquo;Hansı k&uuml;&ccedil;ədə, şəhərdə axtarım Səni, ətrini hansı g&uuml;ldən alım, fal a&ccedil;ıb hansı ulduzdan, kimdən səni soruşum, nəyi, necə soruşum Səndən, m&uuml;qayisə edə bilmədiyim, ey VAR OLUB DA G&Ouml;R&Uuml;NMƏYƏN, qaranlıq dərənin dibinəmi, yoxsa G&uuml;nəşin zirvəsinəmi haray &ccedil;əkim? Bircə Səni g&ouml;rsəydim...&rdquo;Ququşu Ona g&ouml;rə sevmədim ki, ağıllı-ağıllı suallar verir, ağrılı-acılı əzabları səlis ifadə edir, yainki də yaxşı mərsiyəxanlıq edir. Yox! He&ccedil; qadın kimi də g&ouml;zəlliyinə g&ouml;rə yox &ndash; O, g&ouml;zəl deyil! O hər şeyi g&ouml;zəl etdiyinə g&ouml;rə Ona tutuldum!Onun kimi ikinci elə bir ifa&ccedil;ı yoxdur ki, S&Ouml;Z&Uuml;N ŞƏKLİNİ PROYEKSİYALASIN &ndash; ifa tərzi və manerasıyla!...İrandan gələn Şəhin adlı qızın 1993-c&uuml; ildə Lənkəranda toyda oynamağını g&ouml;rd&uuml;m &ndash; o, &ldquo;Ququşu&rdquo; (bu adda oyun havası yoxdur &ndash; a&ccedil;ması bir az sonra) oynayırdı! Ququş ona g&ouml;rə sevimlidi ki, onun ifa etdiyi mahnılar adamın əzalarında rezonans verir: Ququş həm də səhnədə bunu n&uuml;mayiş etdirir! B&uuml;t&uuml;nl&uuml;klə &ndash; səsiylə, ifasıyla, ruhuyla səhnədə, tamaşa&ccedil;ıyla bir olmağındadı onun &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml;.Uzun m&uuml;ddət mən &ldquo;Ququşu&rdquo; &ndash; &ldquo;Mən amade əm&rdquo; klipindəki sındırmaları belə adlandırmaq olar - oynayanı axtardım toylarda. Bizim qızlar elə oynamırdılar &ndash; İran qızları oynamağı Ququşdan &ouml;yrənmişdilər! Ququşdan oxumağı g&ouml;t&uuml;rə bilməsələr də, oynamaqda yamsılama he&ccedil; də pis alınmırdı!Uzun m&uuml;ddət mimikasıyla &ldquo;ququşu&rdquo; danışanı, Ququşbaxışlı qızları axtardım &ndash; onların hamısı qalmışdı İranda! Mən İrana getmək istəmirdim. Ayrılıq elə buydu və Onu mənə (bəlkə də b&uuml;t&uuml;n pərəstişkarlarına) sevdirən də mahnının s&ouml;zlərini sevərək, &ouml;pərək, əzizləyərək, qucaqlayıb bağrına basaraq oxumasıydı!Məhz onun ifasında S&Ouml;Z &Ouml;Z ANLAMINDA SƏSLƏNİR! &ldquo;Ayrılıq, ayrılıq&rdquo; deyəndə ayrılığın solğun &ccedil;&ouml;hrəsini, boz sifətini, ağlar g&ouml;z&uuml;n&uuml;, qubar &uuml;rəyini g&ouml;r&uuml;rsən! Eyni zamanda ayrılığın &uuml;&ccedil;&uuml;, yeddisi, qırxı, ili, ta sonsuzluğunu yola verirsən! Ayrılığın səsi qulaq seyvanlarında əks-səda verir: yalquzaq uğultusu səni vahimələndirir, qışqırığını salır, &uuml;rəyinə &ccedil;apıq qoyur və... başa d&uuml;ş&uuml;rsən ki, AYRILIQ BAŞLANDI! Ququş ayrılığın GƏLƏCƏK olduğunu oxuyur &ndash; digərlərinin ke&ccedil;mişin itkisi kimi təqdimindən fərqli olaraq!Fikir verəndə tez anlaşılır: Ququşun mahnılarının instrumental ifası həddən artıq ağırlıq gətirir, yorucu olur! Ancaq yetir ki, Ququş g&ouml;r&uuml;ns&uuml;n və sən bu mahnıları yaşayasan! Onu sevdirən daha bir məqam var &ndash; ekran qabağında oturanın da, zalda əyləşənin də d&uuml;ş&uuml;ncələrini izhar edə bilirdi! &Ccedil;&uuml;nki:O, hamını oxuyurdu!O, hamı &uuml;&ccedil;&uuml;n oxuyurdu!&Ouml;z&uuml;n&uuml;n və hamının &ccedil;əkdiklərini, d&uuml;ş&uuml;nd&uuml;klərini, istədiklərini və arzuladıqlarını hamının g&ouml;zlədiyi-başa d&uuml;şə biləcəyi formada oxuyurdu! Ancaq &Ouml;Z&Uuml; KİMİ oxuyurdu.Onun &ouml;zl&uuml;y&uuml;ndə isə SƏRKƏRDƏLİK vardı: SƏSƏ sərkərdəlik!Ona bu q&uuml;drəti isə Allahı vermişdi &ndash; qucaqdaykən anasının atıb getməsinə g&ouml;rə incimədiyi Allah!Onu fərqləndirən isə he&ccedil; kimə oxşamamasıydı.Onda hələ də &ouml;tən illərin yaraları qan verir!Ondan Yer &uuml;z&uuml;ndə he&ccedil; kim inciməyib və inciməyəcək də &ndash; əri olmuş &uuml;&ccedil; kişidən, d&uuml;nyaya gətirdiyi bir oğlundan başqa!D&uuml;nyaya gələndə adını FAİQƏ qoymuşdular. Adı gələndə &ouml;m&uuml;r boyu adını m&uuml;şayiət edəcək ATƏŞİN alqışlar isə onun SOYADIYDI! Fəqət anasız ke&ccedil;ən uşaqlığından sonra bir daha və he&ccedil; vaxt Faiqə Atəşini adı-soyadıyla alqışlamayacaqdılar. Onu elə FAİQƏ anlamında QUQUŞ kimi sevəcəkdilər!Akrobat və rəqqas olan atası Tehranın Sarı&ccedil;eşmə məhəlləsinə Azərbaycan Respublikasından k&ouml;&ccedil;m&uuml;şd&uuml;. Arvadından ayrılandan sonra isə balaca qızını tək qoymamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n tamaşa g&ouml;stərdiyi meydanlara aparırdı. Artıq 7 yaşında İranı filmlərə &ccedil;əkilməklə fəth edən Faiqə Atəşin sonralar daha &ccedil;ox m&uuml;ğənni kimi tanınacaqdı, nəinki aktrisa. 1950-ci ilin may ayının altısından bu d&uuml;nyaya başlayan səfəri hələ də davam edir Faiqə Atəşinin. Əlli il əvvəl mələk kimi gəldiyi Sarı&ccedil;eşmədən birdəfəlik &uuml;z&uuml;l&uuml;şmək məcburiyyətində qaldı, 2000-ci ildən mələkləri olmayan şəhərdə &ndash; Los-Ancelesdə (Şimali Amerika) yaşayır. D&uuml;nyayla&ldquo;Qərib aşina&rdquo; olan Ququşun eyni adlı mahnısı 52 yaşında - 2002-ci ildə Bi-Bi-Si tərəfindən Yaxın Şərqin ən populyar mahnısı kimi qəbul olunub. Ona qədər isə o, 1971-ci ildə, 21 yaşında fransız mahnılarının mahir ifa&ccedil;ısı kimi birinici yerə və qızıl m&uuml;kafata layiq g&ouml;r&uuml;lm&uuml;şd&uuml; Kanndakı Midem festivalında. &ldquo;Karfagen musiqisi&rdquo; festivalında da birinci yer onun olub. Həmin ildə həm də Tunisdə incəsənət sahəsindəki xidmətləri qızıl medalla dəyərləndirilib. 1973-c&uuml; ildə ke&ccedil;irilən San-Remo musiqi festivalı da Ququşu etiraf edib. Hərtərəfli fəaliyyəti ilə diqqət mərkəzində olan Ququş həm də bu illər ərzində &ndash; 1968-1978-ci illərdə &uuml;&ccedil; dəfə ərə getməyə imkan tapıb. İlk əri, həm də yeganə oğlu Kambizin atası, İranın musiqi meydanında ayaq &uuml;stə durmağa k&ouml;mək edən Mahmud Qurbani uğurlarıyla bahəm, eyni zamanda onun əzablarına hamilik edib. &Ouml;z&uuml;n&uuml; buladığı iyrənc oyunlara Ququşu da s&uuml;r&uuml;kləyən Mahmud Qurbaniylə yollar 1973-c&uuml; ildə ayrılır. 1974-c&uuml; ildə SƏSİYLƏ birgə Ququşun &Ouml;Z&Uuml;NƏ də aşiq olan iranlı aktyor Behruz Vossoqi ilə evlilik 14 aydan artıq &ccedil;əkmir. Humayun M&uuml;stəqi ilə izdivaca Xomeyni hakimiyyəti son qoyur &ndash; Ququş &uuml;&ccedil; ay t&uuml;rmə cəzasına məhkum olunduğundan bu nikah xətm olunmuş sayılıb: islam belə buyurur (ərlə arvad m&uuml;əyyən m&uuml;ddət ayrı yaşayıblarsa, onlar boşanmış hesab olunur). Lakin Ququş həmən yox, bir ne&ccedil;ə ildən sonra ayrılır. 1991-ci ildə direktor işləyən Məsud Kimiai ilə ailə həyatı qurub &ndash; hesab etmək olar ki, 1979-cu ildən bəri ev dustağı olan Ququşun bu, ən b&ouml;y&uuml;k uğurudur, əgər &ldquo;Qərib aşina&rdquo;nın populyarlığının qəbul edilməsini nəzərə almasaq. &Ouml;mr&uuml;n&uuml;n ən işıqlı vaxtlarını, - istər uşaqlıq, istərsə də ərgənlik d&ouml;vr&uuml; olsun, - məhrumiyyətlərdə ke&ccedil;irən Ququş qarşılığında YER &Uuml;Z&Uuml;N&Uuml;N B&Uuml;T&Uuml;N DƏRDLİLƏRİNİN SƏSİ olub, onların ağrı-əzablarına təpkiyə SƏRKƏRDƏLİK edib!&ldquo;İnsan taleyin ən miskin oyuncağıdır&rdquo; Oxuduğu mahnının ilk sətri belədir Ququşun &ldquo;Tale&rdquo;yində! Amma onun səhnə taleyi he&ccedil; də Yer &uuml;z&uuml;ndəki &uuml;mumi taleyindən fərqli deyil! Bəlkə də Ququşu tanıyanlar onu şaha layiq qız sayıblar zamanında. O, şaha layiq qız oldu zamanında &ndash; H&Uuml;ZURUNDA OXUMAQ QƏDƏRİNCƏ!!! Ancaq onun sinəsinin &uuml;st&uuml;ndə gəzdirdiyi medalyondakı Fərəh Pəhləvinin şəkli, sinəsinin altında, &uuml;rəyinin başında əzizlədiyi Allahdan umduğu mərhəmət belə ona xoşbəxtlik, xilas gətirmədi: Allah adıyla qurulan rejim elə həmin Allahın verdiyi səsin sahibini həm danışmaqdan, həm də sevgisindən məhrum etdi!Hər zaman sevgilərdən məhrum bu SEVGİLƏR SULTANInın susdurulması onu elə MİLLƏTİNİN SƏSİnə &ccedil;evirdi. Fəqət, Faiqə Atəşin bu əzabları necə daşıdığını yox, bu əzabları &ccedil;əkənlərin TALEYİN ƏLİNDƏ necə MİSKİN OYUNCAĞA &Ccedil;EVRİLDİKLƏRİNİ oxuyurdu.Onun maddiyyat adına qazandıqları 4 festivalda 4 m&uuml;kafat, 4 albom və 4 ərdən başqa bir şey olmadı.İndi gəlin g&ouml;rək Ququş nə qədər nəhəng və b&ouml;y&uuml;k, fateh sərkərdədir...&ldquo;Mən amade əm, vay-vay, mən amade əm&rdquo; Neyləsə də, i&ccedil;diyi andların &uuml;nvanlarına inanmadılar: nə səsinə, nə əlinə, nə adına (&ldquo;İnan mənə&rdquo;); &ldquo;Sənin tərk etdiyin otaq mənim &uuml;&ccedil;&uuml;n həbsxanadır, həbsdə səninlə olmaq mənə azadlıqdır, &uuml;st&uuml;ndəki tozu silmək belə mənə xoşbəxtlikdir&rdquo; deyə fəryad qopardı: &ldquo;səni sevdim, məni sevdin, məni &ouml;ld&uuml;rd&uuml;n, yenidən dirildim&rdquo;. Dənizdə də tənha balıqlığı rəva g&ouml;rd&uuml;lər, qoymadılar &ldquo;İki balıq&rdquo; dənizdə duzlu g&ouml;z yaşlarından azad yaşasınlar! Axırına &ccedil;ıxdılar &ldquo;Talaq&rdquo; oxutdurmaqla. B&uuml;t&uuml;n &ldquo;Hədiyyə&rdquo;ləri &ldquo;Bataqlıq&rdquo; &uuml;&ccedil;&uuml;nm&uuml;ş! &ldquo;Lay-lay&rdquo;ı dağ &ccedil;əkirmiş &ldquo;Dağ&rdquo;da. Nəhayətdə, &ouml;mr&uuml;n&uuml;n cavab tapmadığı &ldquo;Sual&rdquo;ına &ldquo;Mən amade əm...&rdquo; s&ouml;ylədi. Yenə eşitmədi O! Milyonlar onu eşitsə də, EŞİTMƏLİ OLAN O BİRCƏ VARLIQ eşitmədi.İndi otağında &Ouml;Z&Uuml;YLƏ YANAŞI, HƏYATSIZ &Ouml;MR&Uuml;N&Uuml;N NƏĞMƏLƏRİNİ dinləyir. Yaş o yaş deyil &ndash; 50 il ke&ccedil;ib qələbəsindən, şəhər o şəhər deyil &ndash; bircə dənə də mələyi olmayan, soyuq Los-Anceles hara, ZƏRD&Uuml;ŞT&Uuml;N ODU hara?DilibilinməzQuquş doğma Azərbaycan və fars, ingilis, fransız, ispan, italyan və hətta erməni dilində oxusa da, hamının dilini bilsə də bu həyatda, he&ccedil; kim onun dilini bilmədi!...Ona dili ana &ouml;yrətməmişdi!!!Son: &ldquo;Uzun gecə&rdquo; filmində st&uuml;ardessa Babəkin halını soruşur: &ldquo;onun halı yaxşıdırmı?&rdquo; Ququş &ldquo;yaxşıdır, he&ccedil; vaxt olmadığı kimi&rdquo; deyir.Ququşdan b&uuml;t&uuml;n yaşananlardan sonra adamın &uuml;rəyi gəlmir ki, soruşsun: &ldquo;Halın yaxşıdırmı?&rdquo;...O da desin: &ldquo;&Ouml;mr&uuml;m&uuml;n he&ccedil; vaxt belə yaxşı halı olmayıb...&rdquo;Adam bəzən &Ouml;Z HALININ YİYƏSİ OLMUR!Ququşun &ndash; Faiqə Atəşinin səsi milyonları ovutmağa &ccedil;atsa da, &ouml;z&uuml;nə &ccedil;atmır! Onun g&ouml;zləri bunu bəyan edir: milyonların əzabı əks olunan peşman g&ouml;zləri!Bu SƏS ona SƏRKƏRDƏLİK verdi, milyonlarla insanın sevgisini yaratdı, amma xoşbəxtliyinə yetmədi &ndash; adam gərək doğulanda xoşbəxt və &ouml;z&uuml; də sevgi &uuml;&ccedil;&uuml;n doğulsun!Baxmayaraq ki, hamı elə Ququş kimi deyir:MƏN AMADE ƏM...Mənbə: www.Lent.az]]></description>
      <pubDate>Sat, 15 Nov 08 16:22:20 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Tünzalə Ağayeva]]></title>
      <link>http://yalniz.azeriblog.com/2008/07/21/tunzale-aghayeva</link>
      <guid isPermaLink="true">http://yalniz.azeriblog.com/2008/07/21/tunzale-aghayeva</guid>
      <comments>http://yalniz.azeriblog.com/2008/07/21/tunzale-aghayeva#comments</comments>
      <description><![CDATA[&nbsp;T&uuml;nzalə Ağayeva&nbsp;Ağayeva T&uuml;nzalə Qabil qızı 1976-cı il oktyabrın 21-də Tovuz şəhərində doğulub. Gəncə şəhərində H.H&uuml;seynli adına musiqi məktəbini bitirib. Məktəbi bitirəndən sonra bir ne&ccedil;ə il Tovuz rayonunda musiqi m&uuml;əlliməsi işləyib. 2001-ci ildə &quot;Bakı payızı&quot; gənc ifa&ccedil;ılar m&uuml;sabiqəsinin qalibi olub. Həmin vaxtdan estrada mahnılarının bəstə&ccedil;isi və ifa&ccedil;ısı kimi professional yaradıcı fəaliyyətlə məşğuldur. 2002-ci ildə &quot;T&uuml;rksoy&quot; Beynəlxalq m&uuml;sabiqəsinin laueratı, 2003-c&uuml; ildə Beynəlxalq &quot;Yalta-2003&quot; m&uuml;sabiqəsinin Qran-pri m&uuml;kafat&ccedil;ısı olub.]]></description>
      <pubDate>Mon, 21 Jul 08 15:36:00 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Ayrılıq Mahnısı ]]></title>
      <link>http://yalniz.azeriblog.com/2008/06/24/ayriliq-mahnisi</link>
      <guid isPermaLink="true">http://yalniz.azeriblog.com/2008/06/24/ayriliq-mahnisi</guid>
      <comments>http://yalniz.azeriblog.com/2008/06/24/ayriliq-mahnisi#comments</comments>
      <description><![CDATA[Ke&ccedil;ən həftə k&ouml;rp&uuml; verlişində Sevda Xanımın bir ne&ccedil;ə Təbrizli qonağı varidi. Onların ən məşhuru &quot;Məsud Əmir Sepehr&quot;&nbsp;Təbrizin ən b&ouml;y&uuml;k xanəndələrinnen biridi. O verlişə bir ne&ccedil;ə mahnı hazırlanmışdır ki hamısınnan gozəli Ayrılıq mahnısıdır. Onu siz əziz dostlarıma təqdim ədirəm. ( Deməliyəm ki bu file, 3gp formədindədir. )Ayrılıq mahnısı]]></description>
      <pubDate>Tue, 24 Jun 08 16:52:00 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Gözəl Bakı, qədrini yetərincə bilirikmi?]]></title>
      <link>http://yalniz.azeriblog.com/2008/06/24/gozel-baki-qedrini-yeterince-bilirikmi</link>
      <guid isPermaLink="true">http://yalniz.azeriblog.com/2008/06/24/gozel-baki-qedrini-yeterince-bilirikmi</guid>
      <comments>http://yalniz.azeriblog.com/2008/06/24/gozel-baki-qedrini-yeterince-bilirikmi#comments</comments>
      <description><![CDATA[&ccedil;ap versiyası Harada doğulmağımızdan asılı olmayaraq, uşaqlıqdan Bakı hər kəs &uuml;&ccedil;&uuml;n əsrarəngiz bir d&uuml;nya, arzularının &ccedil;atdığı, xəyallarının ger&ccedil;əkləşdiyi m&uuml;qəddəs &uuml;nvan olub. Bakı təkcə respublikamızın paytaxtı kimi sevilməyib, həm də &uuml;rəyimizin, duyğularımızın can atdığı, həyata, cəmiyyətə m&uuml;stəqil bir insan kimi yetişə bildiyimiz &ccedil;ox əziz şəhərdir. Şəninə qoşulan nəğmələrdə bu məhəbbət &ccedil;i&ccedil;ək kimi ətirlənib, quş kimi qanadlanaraq d&uuml;nyaya yayılıb:Bakı, əziz şəhər, mehriban diyar, Qoynunda boy atıb oldum bəxtiyar.Bu səadətin təsirindən qəlbimiz həmişə riqqətə gəlib. Əlbəttə, taleyimizə yazılmış Bakı bizə doğmadan-doğmadır. &Ccedil;&uuml;nki ən təzə arzularımız da, sevgili &ouml;vladlarımız da, fərəhləndiyimiz toy-b&uuml;satlarımız da, zirvəyə ucalan yollarımız da həyatın &ouml;z&uuml; kimi Bakı ilə bağlıdır. Onun isti qoynundan pərvazlanaraq yad məmləkətlər dolaşmışıq. &Uuml;&ccedil;-beş g&uuml;n&uuml;n ayrılığından sonra bizi geriyə gətirən təyyarənin təkərləri torpağa toxunan kimi sevincimizdən nə edəcəyimizi bilməmişik. İndi Bakı &ouml;tən əsrdə g&ouml;rd&uuml;y&uuml;m&uuml;z şəhərlə m&uuml;qayisədə &ccedil;ox dəyişib. Etiraf edək ki, bu dəyişmənin də g&ouml;r&uuml;nən, g&ouml;r&uuml;nməyən &uuml;zləri, yaxşı və pis tərəfləri var. &Ouml;tən əsrin sonlarında şəhərimiz &ouml;z&uuml; boyda təlat&uuml;m dənizinə &ccedil;evrildi. Xəzərin g&ouml;y sularında qopan qasırğalar Bakının k&uuml;&ccedil;ə və meydanlarında baş verən fırtınaların yanında yalan idi. İndiki Azadlıq meydanı insan selinin ağırlığından gecə-g&uuml;nd&uuml;z titrəyirdi. Min c&uuml;r ələmin, dərdin, kədərin, atəşin, faşist xislətli, erməni əsilli sovet əsgərlərinin 1990-cı ilin 20 yanvarında şəhərin dinc və əliyalın sakinlərini g&uuml;llə-barana tutaraq onları ağır hərbi maşınların tırtıllı təkərlərinin altında əzməsi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kdə millətin k&ouml;n&uuml;l yarasına, g&ouml;z dağına &ccedil;evrildi. Əvvəllər al qırmızı bayraqların asıldığı yerlərdə qara par&ccedil;alar yelləndi. Sanki d&uuml;nyanın b&uuml;t&uuml;n solğun və boz rənglərini şəhərin &uuml;st&uuml;nə ələdilər. Bakını vahimə b&uuml;r&uuml;m&uuml;şd&uuml;. Qırmızı &ouml;rt&uuml;kl&uuml; tabutlar insan selinin &ccedil;iyinlərində qanlı axan &ccedil;aya bənzəyirdi. Bu &ccedil;ay &uuml;z&uuml;yuxarı - Dağ&uuml;sti&uuml; parka tərəf &uuml;z tutmuşdu. Tale bəd gələndə hər şey tərsinə d&ouml;n&uuml;r. Qərənfillərin də &uuml;nvanı dəyişik d&uuml;şm&uuml;şd&uuml;. Zərif varlıqları ilə igidlərin qanı t&ouml;k&uuml;lm&uuml;ş yerlərə sərilmişdilər.Bir-birinə bənzəyən və bənzəməyən ağır g&uuml;nlərdən Bakı yenidən sıyrılıb əvvəlki şux qamətini d&uuml;zəltdi. D&uuml;şmən &ouml;n&uuml;ndə əyilmək olmazdı. Amma dərdi t&uuml;kənmədi. Bakıda hələ sovet d&ouml;vr&uuml;ndə m&uuml;xtəlif idarə və təşkilatlarda, zavodlarda işləyənlər, ali məktəblərdə oxuyanlar &uuml;&ccedil;&uuml;n yataqxanalar tikilmişdi. Ehtiyacı olan tələbələr təhsilini başa vurana, fəhlələr, ixtisaslı kadrlar da ev alana kimi m&uuml;vəqqəti olaraq yataqxanalarda yaşayardılar. Təəss&uuml;f ki, indi bu yataqxanalar da əvvəlki təmay&uuml;l&uuml; &uuml;zrə istifadə edilmir. Erməni quldurları tərəfindən doğma el-obasından qovulmuş soydaşlarımızın m&uuml;əyyən hissəsi yataqxanalarda məskunlaşıb. Bakının bir xiffəti də elə budur. Vaxtilə şən tələbə səsləri gələn pəncərələrdən indi kədərli baxışlar boylanır. Torpağa h&uuml;nd&uuml;r mərtəbədən baxmaq, hər səhəri &uuml;midlə a&ccedil;ıb axşamı qəhərlə uyumaq - kəndli &uuml;&ccedil;&uuml;n b&ouml;y&uuml;k əzabdır. Amma kim &ouml;zxoşuna geniş həyət-bacasını, ev-eşiyini, məşğuliyyətini atıb birotaqlı yataqxana divarlarının arasına sığınar?! Bakı ətrafındakı sanatoriya, istirahət, yaradıcılıq evləri də illərdir ki, bu c&uuml;r pəjm&uuml;rdə həyatını yaşamaqdadır. Bununla bahəm Bakının əvvəlki h&uuml;sn&uuml;nə xələl gətirən məqamlardan biri də şəhər bazarlarının &quot;filial&quot;larının ayaq a&ccedil;ıb həyətlərdə, k&uuml;&ccedil;ələrdə, səkilərdə qərarlaşmasıdır. Bir vaxt (30 il &ouml;ncə) şəhərin mərkəzi k&uuml;&ccedil;ələrində, məhəllələrində səhər-səhər bu s&ouml;zləri eşidərdik: &quot;Matson&quot; (ermənicə &quot;qatıq&quot; deməkdir, niyə belə &ccedil;ağırırdılar, bilmirəm), yaxud da &quot;starıy veş pokupayu&quot;. İndi bu &ccedil;ağırışlar başqa c&uuml;r əvəz olunub. Hər səhər &quot;xlor, xlor&quot; və yaxud da &quot;g&ouml;yərti, bibər, kartof&quot; - deyə &quot;ariya&quot; oxuyanların səsinə yuxudan oyanırıq. Evdə də xəstə, uşaq, hamilə qadın ola. Hələ axşamlar t&uuml;tək səsi, zurna &ccedil;alan, oxuyan kim. Həyətlər az qala konsert salonuna &ccedil;evrilir. Bakının bu g&ouml;r&uuml;nt&uuml;ləri, həqiqətən, &uuml;rəksıxıcıdır. Gecələr isə ərazidəki zibillər, t&ouml;r-t&ouml;k&uuml;nt&uuml;lər, kağız qırıntıları, boş qutular xoşagəlməz mənzərələr yaradır. Bir tərəfdən də həyətlərdən məişət tullantıları vaxtında daşınmadığından &uuml;funət ətrafı b&uuml;r&uuml;y&uuml;r. Uzağa getməyək, Nəsimi rayonunda yerləşən istənilən həyətə baxılsa, aşıb-daşan zibillər bu işə məsuliyyətli olanların laqeydliyindən xəbər verəcəkdir. Son illər şəhərin mərkəzi k&uuml;&ccedil;ələri bir ne&ccedil;ə dəfə s&ouml;k&uuml;lərək ona yenidən asfalt &ouml;rt&uuml;y&uuml; &ccedil;əkilib. Yola diqqət yetirmək, həqiqətən, &ccedil;ox vacib məsələdir. Amma təəss&uuml;f ki, bu yol &quot;əməliyyatı&quot; da bəzi məqamlarına g&ouml;rə uğursuz başa &ccedil;atır. Artıq suların axıb getməsi &uuml;&ccedil;&uuml;n vacib sayılan &quot;l&uuml;k&quot;lərin əksəriyyəti qapandığından bir balaca yağış yağan kimi şəhərin əksər k&uuml;&ccedil;ələrində sakinlərə az qala qayıq axtarmaq lazım gəlir. Allah eləməmiş, birdən Bakıya g&uuml;cl&uuml; leysan d&uuml;şd&uuml;, onda şəhərin vəziyyəti necə olar? Bu yol işi ilə məşğul olanlar diqqəti yalnız mərkəzi k&uuml;&ccedil;ələrə verdiklərindən unudurlar ki, məhəllələr, evlər arasından ke&ccedil;ən k&uuml;&ccedil;ələrin də vəziyyəti qeyri-normaldır. &Ccedil;ala-&ccedil;uxur, hətta bəzi &quot;l&uuml;k&quot;lərin ağzı a&ccedil;ıq... Gecə birdən işıq s&ouml;nə (bu, tez-tez olur), sənin də yolun deyək ki, Mirəli Qaşqay, Kovero&ccedil;kin, Sarabski... k&uuml;&ccedil;ələrindən ke&ccedil;ə. Sadəcə, Tanrı k&ouml;məyin olsa, qurtulacaqsan. Şəhər nəqliyyatı da &ccedil;ox yarıtmaz vəziyyətdədir. Vaxtilə b&ouml;y&uuml;k salonlu avtobuslar sərnişinlərə xidmət g&ouml;stərirdi. Bu avtobusların salonunda ya x&uuml;susi kassalar olardı, ya da nəzarət&ccedil;i vasitəsilə yol haqqı yığılardı. He&ccedil; kəs də biletsiz marşrutu tərk etməzdi. Buna ən imkansız adam da ayıb iş kimi baxardı. İndi isə &quot;Qazel&quot;, &quot;RAF&quot; deyilən nəqliyyat vasitələri şəhər əhalisini daşımaq missiyasını &ouml;z &ouml;hdəsinə g&ouml;t&uuml;rsə də, bu işi normal vəziyyətdə yerinə yetirmir. X&uuml;susilə də hər nəqliyyat n&ouml;v&uuml;ndə bir pulyığan olur (bu da, adətən, məktəbli uşaqlardan ibarətdir). Demək olar ki, Bakıda dayanacaq məsələsi tarixin arxivinə verilib. Yolun hansı istiqamətində əl qaldıran varsa, s&uuml;r&uuml;c&uuml; saxlayacaq. Hər sərnişin də &ouml;z istəyi ilə maşını saxladacaq. Həm yol hərəkəti qaydaları pozulur, həm təhl&uuml;kə yaranır, həm də digər sərnişinlərin əsəbləri gərginləşir. Şəhər nəqliyyatının bir x&uuml;susiyyəti də onun s&uuml;rət məsələsi ilə bağlıdır. Bakı k&uuml;&ccedil;ələrində &quot;Qazel&quot; və &quot;RAF&quot; s&uuml;r&uuml;c&uuml;ləri az qala cıdır yarışına &ccedil;ıxırlar. Hələ bir-birlərinə g&ouml;ndərdikləri s&ouml;y&uuml;ş&uuml;n rəngi bilinmir. Bəzi s&uuml;r&uuml;c&uuml;lərin sərnişini saymaması, ağzına gələni danışması, insanlarla rəftar mədəniyyəti &ccedil;ox aşağıdır. Əlbəttə, paytaxtın nəqliyyatında &quot;Qazel&quot; və &quot;RAF&quot; kimi ki&ccedil;ik salonlu maşınlardan istifadə edilməsi &ccedil;ox l&uuml;zumsuzdur. Yayda istinin, qışda isə m&uuml;xtəlif nəfəs yolları xəstəliyinə tuş olmağın qorxusundan bu marşrutlara minmək zindan əzabıdır. Hələ qulağının dibində qışqıran &quot;konduktor&quot;un kobudluğu və cır səsi də bir tərəfdən ovqatını təlx edəcək.Bakı indi &ouml;z&uuml; boyda tikinti meydanına &ccedil;evrilib. Ev tikmək dədə-babadan savabdır. He&ccedil; kim belə bir xeyirxah işin əleyhinə deyil. Amma şəhərsalmada vacib sayılan bir sıra məsələlər unudulmamalıdır. Hər bir bina ucaldılanda orada yaşayacaq sakinlərin gələcək ehtiyacları m&uuml;tləq nəzərə alınmalıdır. Uşaq bağ&ccedil;asından, məktəbdən, d&uuml;kandan tutmuş digər məişət obyektlərinə kimi. D&uuml;nyada belə bir qayda da m&ouml;vcuddur ki, şəhərsalmada m&uuml;tləq tarixilik, qədimlik qorunmalıdır. Bakının &quot;a&ccedil;ıq muzey&quot; adlandırılması təsad&uuml;fi deyildir. Paytaxtımıza bu şərəfi onun qədim binaları gətirmişdir. BƏƏ-də olarkən bizi Şarca deyilən əmirliyə aparmışdılar. Orada al&ccedil;aqtavanlı (belə &quot;bina&quot;lara bizdə ən geridə qalmış ucqar dağ kəndində də rast gəlməzsən - F.X.) tikili g&ouml;stərərək &quot;tarixi abidədir&quot; dedilər. Halbuki bu yerlər 30 il &ouml;ncə qumluq olub. Deməyim odur ki, millət var, &ouml;z&uuml;nə tarix yaradır, abidə qurur, biz isə qədimliyimizin, tariximizin &uuml;st&uuml;ndən &quot;uf&quot; demədən xətt &ccedil;əkirik. &Ouml;tən əsrlərdən yadigar qalmış &uuml;&ccedil;mərtəbəli binalar Bakının simasıdır. M&uuml;asirlik o zaman g&ouml;zəl və diqqət&ccedil;əkən olur ki, qədim ənənə ilə birləşsin. ABŞ kimi bir &ouml;lkədə Nyu-York g&ouml;ydələnlər məkanıdır, amma Vaşinqtonda kimin ixtiyarı və h&uuml;nəri &ccedil;atar ki, Kapitolidən h&uuml;nd&uuml;r ev tiksin? Qəti qadağandır. Biz də Bakının simvolu sayılan Qız qalasını, İ&ccedil;ərişəhəri, Şirvanşahlar sarayını beləcə hifz etməliydik. Ən azı D&uuml;nya İrs siyahısına d&uuml;şm&uuml;ş bu bəşəri incilərin yaxınlığında tikinti aparılmamalıydı. İ&ccedil;ərişəhərin bug&uuml;nk&uuml; vəziyyətindən daha danışmağa dəyməz. &Ccedil;&uuml;nki dəyirman &ouml;z bildiyini etməkdədir. Bu qədim şəhərin, bu nağılabənzər d&uuml;nyanın ovqatı ne&ccedil;ə illərdir ki, təlx olub.Vaxtilə qatarla Bakıya gələndə diqqəti şahmat taxtasına oxşayan, h&uuml;nd&uuml;rmərtəbəli bir bina cəlb edərdi. Bu, &quot;Qarabağ&quot; mehmanxanası idi. İndi ne&ccedil;ə vaxtdır onu s&ouml;k&uuml;rlər. Dağıtmaq &ccedil;ox asandır. Amma bu binanı diz &ccedil;&ouml;kd&uuml;rməkdə &ccedil;ox əziyyət &ccedil;əkilir. Bəlkə də g&uuml;nlərlə &ccedil;alışıb bir otağını ancaq dağıdırlar. Məgər onu yenidən təmir edib istifadəyə vermək olmazdı? Bəlkə də bilmədiyimiz səbəblər var. Amma biz g&ouml;rd&uuml;y&uuml;m&uuml;z&uuml; deyirik. Bir məsələyə də m&uuml;nasibətimizi bildirmək istərdik. Y&uuml;k maşınları, qum, daş, sement daşıyan nəqliyyat vasitələri ancaq gecələr şəhərə buraxıldığından Bakının yuxusu pozulub. X&uuml;susilə də g&ouml;ydələnlər tikilən ətrafda yerləşən binaların sakinləri əziyyət &ccedil;əkirlər. Maşınların səsi, betonqarışdıran nəqliyyatın uğultusu, tikintidə qopan gurultular, fəhlələrin hay-k&uuml;y&uuml;, m&uuml;xtəlif qışqırtılar gecənin s&uuml;kutunu elə dağıdır ki... Bakının sevinci də var, dərdi də. Biz onun bir ne&ccedil;əsini dilə gətirdik. G&uuml;nəşi Xəzərdən doğulan şəhərimizin mavi qoynundan &ccedil;ıxarılan &quot;qara qızıl&quot;ı Bakıdan Ceyhana, oradan da cahana nur sa&ccedil;ır. Faktdır ki, d&uuml;nyanın həm dost, həm də yağı g&ouml;zləri Bakıya dikilib. Amma neyləməli ki, bəzi məmurların g&uuml;nahı, naşılığı, ya bəlkə də ən &ccedil;ox laqeydliyi ucbatından onun sakinlərinin bir qismi qışda qazdan, yayda sudan korluq &ccedil;əkir. Halbuki &ouml;lkə Prezidenti cənab İlham Əliyev həm sakinlərlə g&ouml;r&uuml;ş&uuml;ndə, həm də ke&ccedil;irdiyi m&uuml;xtəlif m&uuml;şavirələrdə bu fikri d&ouml;nə-d&ouml;nə vurğulamışdır: &quot;Bizim vətəndaşlarımız yaxşı yaşamalıdırlar. Bəzi hallarda qəbul edilən proqramlar ş&uuml;ar xarakteri daşıyır. Bu, bizə lazım deyildir. Bizə lazımdır ki, konkret iş g&ouml;r&uuml;ls&uuml;n&quot;.Paytaxt təkcə mərkəzi k&uuml;&ccedil;ələrdən, xiyabanlardan, parklardan, yaşayış evlərindən ibarət deyil. Bir d&ouml;n&uuml;b Bakının hər tərəfinə diqqətlə baxın! Bu g&ouml;zəl şəhərin qədrini yetərincə bilirikmi?Yazar: Flora XəlilzadəMənbə: WWW.azerbaijan.news.az]]></description>
      <pubDate>Tue, 24 Jun 08 16:50:00 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Təbriz]]></title>
      <link>http://yalniz.azeriblog.com/2008/05/28/tebriz</link>
      <guid isPermaLink="true">http://yalniz.azeriblog.com/2008/05/28/tebriz</guid>
      <comments>http://yalniz.azeriblog.com/2008/05/28/tebriz#comments</comments>
      <description><![CDATA[Elə s&ouml;zlər var ki, &uuml;rəkdə doğurduğu duyğuları qələmə alsan bir kitaba sığmaz. Rus &uuml;&ccedil;&uuml;n Moskova Fransız &uuml;&ccedil;&uuml;n Paris Italyan &uuml;&ccedil;&uuml;n Ruma, Yunan &uuml;&ccedil;&uuml;n Atina, T&uuml;rk &uuml;&ccedil;&uuml;n Istambul nədirsə, Azərbaycanlı &uuml;&ccedil;&uuml;n də Təbriz odur... &quot;Bu s&ouml;z də &quot; Ana&quot;, &quot;Yurd&quot;, &quot;Vətən&quot; s&ouml;zləri kimi m&uuml;qddəsdir və &uuml;rəyimizdə bitib-t&uuml;kənməz fikir &uuml;mmanı yaradır.&nbsp;&nbsp; Azərbaycan qəhərlərinin anası!: Yadellilərin vurduğu odlardan, amansız zəlzələlərdən y&uuml;z illər boyu d&ouml;nə-d&ouml;nə yerlə-yeksan olsa da təzədən tikilib ucalan nəsil-nəsil alim, şair, filosof, rəssam, sənətkar, sərkərdə yetirən, xal&ccedil;ası və miniat&uuml;rləri, me'marlıq və zərgərlik inciləri, ipəyi və qab-qacağı, silahı və yeməkləri ilə b&uuml;t&uuml;n şərqdə ş&ouml;hrət qazanan qocaman Təbriz!... &Ouml;vladını sehrli əlləri təkcə Azərbaycanda yox, onun sərhədlərindən &ccedil;ox-&ccedil;ox uzaqlarda da yurdun sənət imzası kimi əbədiləşib.Təbrizin səsi min illərin o &uuml;z&uuml;ndən gəlir. Tarixi araşdırmalar g&ouml;stərir ki, şəhərin yaşı bizim eradan qabaq ikinci minilliyin əvvəllərindən bağlanır. Yə'ni Təbrizin təxminən d&ouml;rd min il yaşı var. 1960-cı illərdə Ingilis arxeoloqları Təbriz yaxınlığında yerləşən qaratəpədə qədim ərzaq anbarları, e'malatxana və yaşayış evləri aşkar etmişlər. Bu yaşayış məskəni eramızdan əvvəl 2100-1900-c&uuml; illərə aid edilir ( b a x: s.m. okullahu, XIII-XVII əsrlərdə Təbruz şəhərinin tarixi. b.,&quot; elm&quot;, 1982, səh.37 ).S&ouml;zarası. Nəcib bir insan olan iş yoldaşım M.M&uuml;ciri Təbrizin k&ouml;hnə Gəcil qəbiristanında 30-40-ci illərdə abadlıq işləri aparılmasından danışanda deyirdi ki, qəbiristan G&uuml;l&uuml;stan başına &ccedil;evrilərkən yerin altından təxminən 15-20 mərtəbəli qəbirlər &ccedil;ıxırdı... itib torpaq qatına &ccedil;evrilməmiş qəbrin &uuml;st&uuml;ndən ikinci bir qəbrin qazılmadığını nəzərə alsaq, həmin qəbiristanın yaşı 3000 ildən artıq olur.Lakin Təbrizin inkişaf yolu &ccedil;ox m&uuml;rəkkəbdir. D&ouml;rd min il ərzində zəlzələlər və ardı-arası kəsilməyən d&ouml;y&uuml;şlər Təbirzi dəfələrlə yerlə-yeksan edib. O, gah b&ouml;y&uuml;y&uuml;b, gah da dağıdılıb, adını-sanını itirib.Bir m&uuml;lahuzə. Təbrizin adını yazanların sayhesabı yoxdur. Bir &ccedil;ox n&uuml;fuzlu alimlər işin &ccedil;ətinliyini g&ouml;r&uuml;b, bu barədə elmi axtarış aparmaqdan əl &ccedil;əkiblər. Axtarışı davam etdirənlər də hamı tərəfindən qəbul edilən inandirici bir s&ouml;z deyə bilməyiblər. Təbrizin adının tarixi dolaşıq yollar ke&ccedil;ib: &quot; Mən elə bir şəhər tanımıram ki, onun adı Təbriz qədər m&uuml;bahısələrə səbəb olsun&quot;. Bu, bir alimin e'tirafıdır. Təbrizin Tərbiz--Tərpəmək s&ouml;z&uuml;ndən yarandığını s&ouml;yləyənlər də var. Onu qədim Manna şəhəri Tarui--Tarmakis adı ilə başlayanlar da var. Bu m&uuml;bahisələrdə həqiqətə yaxın yozumuIqrar əliyev verir, yəni Tarui Tarmakis s&ouml;z&uuml;n&uuml;n Tarvi s&ouml;z&uuml; ilə əlaqəsini g&ouml;stərir. Lakin Tarvi s&ouml;z&uuml;n&uuml;n yayılma coğrafiyası, nədənsə, alimlərin diqqətindən yayılıb, beləliklə də, Təbriz s&ouml;z&uuml;n&uuml; t&uuml;rk dilləri ilə başlamaq meyli həmişə ş&uuml;bhə ilə qarşılanıb.Təbrizin qədim tarixinin t&uuml;rkdilli xalqlarla, daha doğrusu, bu s&ouml;z&uuml;n k&ouml;k&uuml;n&uuml;n Azərbaycan dilinə bağlı olmasını g&ouml;stərmək &uuml;&ccedil;&uuml;n xatırladaq ki, qədim tarix&ccedil;ilərin bir &ccedil;oxu belə hesab edirlər ki, Təbriz Turan h&ouml;kmdarı Alp ər Tunqa ( əfrasiyab ) tərəfindən tikilmişdir. ərəb alimi Təbəri isə Təbriz ətrafındakı T&uuml;rkşəhərlərindən bəhs edir.Ikincisi, Təbriz adlı yaşayış məskəni tək deyil. Onun adaşına Tumen vilayətində T&uuml;rkdilli xalqların yaşadığı ərazidə də rast gəlirik. Bundan əlavə tavr k&ouml;k&uuml; ilə bağlı m&uuml;xləlif yer adları var. Tavriya, Tori, Toros və s.Bizə belə gəlir ki, eyni k&ouml;kdən yaranmış bu qədər s&ouml;z&uuml; ayrı-ayrılıqda yozmaq olmaz. Tavr s&ouml;z&uuml;&nbsp;&nbsp; h&uuml;n-oğuz qrupuna məxsus qədim t&uuml;rk tayfalarından birinin adıdır. Tavroz-Təbriz adlı qədim qəbilə birləşmələri Azərbaycanın m&uuml;xtəlif əyalətlərində, o c&uuml;mlədən Təbrizdə yaşayıblar. T&uuml;rkiyədəki Tovros dağları da adını həmin qəbilədən alıb.Təbriz Azərbaycanın g&uuml;zg&uuml;s&uuml;d&uuml;r! Orta əsrlərdə onu Iranın &quot;g&ouml;z&uuml; və, &ccedil;ırağı&quot; adlandırırdılar. Təbriz g&uuml;zg&uuml;s&uuml; bu minillikdə Azərbaycanın b&uuml;t&uuml;n y&uuml;ksəliş və ş&ouml;hrət yollarını, eləcə də faciələrini boya&ndash;boy g&ouml;stərə bilir.Təbriz Azərbaycanın iste'dadının şah əsəridir! Yuz illər boyu qurulub, g&ouml;zəlləşib. Lakin d&uuml;nyanın elə bir bəlası da olmayıb ki, Təbrizdən yan ke&ccedil;sin.Son iki min ildə Azərbaycanın paytaxt şəhərləri tez-tez dəyişilib. Qəbələ, Bərdə, ərdəbil, Marağa, Qanza, Qəzvin, Həmədan,şamaxı, Dərbənd, Gəncə, Naxcıvan, Bakı... ( xanlıqları da nəzərə alsaq Irəvan Şuşa, Lənkəran, Quba, Şəki və s. ) Bunların hər biri zaman-zaman məmləkətin baş şəhəri olmaq səadətinə qovuşub. Lakin bu səadət daha &ccedil;ox Təbriz boyuna bi&ccedil;ilib.Təbriz, XI yuzillikdə Rəvvadilər d&ouml;vr&uuml;ndə də, Azərbaycan Atabəyləri d&ouml;vr&uuml;ndə də (Naxcıvanla birlikdə) və nəhayət qızılbaş Səfəvi imperiyası d&ouml;vr&uuml;ndə də paytaxt şəhəri idi. XI-XVII əsrlər arasında Təbrizin &ccedil;i&ccedil;əklənmə və yerlə-yeksan olma d&ouml;vrləri tez-tez bir-birini əvəz edir. Şəhərin əhalisi (I.P. Petruşevskiyə g&ouml;rə XV əsrin əvvəllərində Təbriz əhalisi bir milyona yaxın idi.) Gah yarım milyon &ouml;t&uuml;r, bir milyona yaxınlaşır, gah da qırılıb y&uuml;z mindən də az qalırdı.Demək olar ki, hər y&uuml;z, iki y&uuml;z ildən bir baş verən zəlzələ Təbrizin altını &uuml;st&uuml;nə &ccedil;evirirdi. Təkcə 1042-ci il zəlzələsində 40-50 min adam &ouml;lm&uuml;şd&uuml;.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ...1369-cu ildə yayılmış vəba xəstəliyi isə Təbrizdə 300 min adamı həlak etmiş vəşəhərin əhalisi yarıbayarı azalmışdı....1386-cı ildə Toxtamışın h&uuml;cumu zamanı Təbrizdə 10 min adam &ouml;ld&uuml;r&uuml;lm&uuml;ş, 100 min əsir alınmışdı....1430-cu ildə təbii fəlakətlər nəticəsində 100 min təbrizli &ouml;lm&uuml;şd&uuml;. Vəba xəstəlikləri m&uuml;haribələrdən az ziyan vurmurdu....1640-cı il zəlzələsində 4900 ev dağılıb, 13 min adam &ouml;lm&uuml;şd&uuml;....1821-ci il zəlzələsində 8 min adam həlak olmuş-du.Qətran Təbrizin XI əsrdə: &quot; D&uuml;nyada Təbrizdən g&ouml;zəl şəhər yox idi. əmin-amanlıqda, d&ouml;vlət və q&uuml;drətdə, yaxşılıqda və g&ouml;zəllikdə... Orda cənnətdə olduğu kimi g&ouml;zəl binalar var idi&quot;.XIV əsrdə təkcə Təbrizin gəliri b&uuml;t&uuml;n Fransanın gəlirindən &ccedil;ox idi. Elə bir sənət sahəsi tapmaq olmazdı ki, Təbrizdə inkişaf etməsin. Orta əsrlər Təbrizi hətta kağız istehsal edirdi və şəhərdə x&uuml;susi kitab və kağız mağazaları a&ccedil;ılmışdı.XVII əsrdə Azərbaycanda artıq mətbəə &uuml;sulu ilə nəşr işini bilən ustalar var idi.Həmin d&ouml;vrdə Təbriz universitəsinin 7 min tələbə-si, 450 m&uuml;əllimi var idi.Təbriz sənətkarları: Toxucular, qızıl tel hazırlay-an zərkeşlər, yelkənli gəmilər &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;rkən, ip toxuya-nlar, metal əridənlər, top t&uuml;fəng, barıt hazırlayanlar, me'marlar, heykəltəraşlar, rəssamlar, cild&ccedil;ilər, Ş&uuml;şə istehsal edənlər, dəyirman daşı d&uuml;zəldənlər və s. (M.s. Onullahi, g&ouml;stərilən əsəri). Orta əsr səyyahları e'tiraf edirlər ki, d&uuml;nyanın he&ccedil; yerində &ouml;z işini belə g&ouml;zəl bilən sənətkarlar yoxdur.Təbriz sənətkarlarının ş&ouml;hrəti, həm də bəlaya &ccedil;evrilmişdi. Hər gələn basqıncı var-d&ouml;vləti ilə yanaşı, Təbrizin sənətkarlarını da k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;b aparırdı.Teymurun vaxtında Təbriz ustaları Səmərqəndə k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm&uuml;ş və Azərbaycan sənət ən'ənələrini də &ouml;zləri ilə ort Asiyaya aparmışdılar....Sultan Səlim &Ccedil;aldıran d&ouml;y&uuml;ş&uuml;ndən sonra 1700 təbrizli sənətkar ailəsini Istambula aparmışdı....Paytaxt Isfahana k&ouml;&ccedil;əndə I şah Abbasın əmri ilə Təbriz sənətkarları da &ouml;z doğma şəhərlərindən didərgin d&uuml;ş&uuml;b oraya k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm&uuml;şd&uuml;lər.Azərbaycan intibahı d&ouml;vr&uuml;ndə Təbrizdə də sənətkarların b&ouml;y&uuml;k təşkilatları yaradılmışdı. Dahi Nizami Gəncəvinin Gəncədə bağlı olduğu &quot; əxi&quot; qardaşlıq təşkilatı Təbrizdə də fəaliyyət g&ouml;stərirdi. Bu təşkilat orta əsrlər Azərbaycanında ictimai fikrin y&uuml;ksək inkişaf etdiyini, hətta, m&uuml;əyyən n&ouml;qtələrdə sosiyalist d&uuml;nya g&ouml;r&uuml;ş&uuml;nə yaxınlaşdığını g&ouml;stərir.Təbriz şərqin, Qərbin və Rusiyanın ən başlıca ticarət şəhərləri ilə bağlı b&ouml;y&uuml;k iqtisadiyyat mərkəzi idi. XVII əsrdə təkcə Qeysəriyyə bazarında 7 min d&uuml;kan var idiSaysız-hesabsız kəhrizləri, bir-birindən g&ouml;zəl bağ və meydanları, y&uuml;zlərlə məscidi, bazarı, karvansar-ası, toxuculuq sənayesindən tutmuş, silahqayırmaya qədər, orta əsrlərin b&uuml;t&uuml;n sənət sahələrinin əhatə edən e'malatxanaları, bir s&ouml;zlə, b&uuml;t&uuml;n bu cah-calalı ilə Təbriz, orta əsr səyyahlarının ifadəsincə desək: &quot; yarımd&uuml;nya idi&quot;.Təbrizin mərkəzindəki meydanda 30 min tamaşa&ccedil;ı eyni vaxtda idman yarışlarına baxırdı. Meydanın ətrafındakı &quot; D&ouml;vlətxana&quot; binasında 20 min otaq var idi. G&uuml;ndə bir dəfə ehtiyacı olanlara--aclara, dilən&ccedil;ilərə pulsuz yemək verilirdi.Lakin Təbriz elə bir &ccedil;eşmə idi ki, axmaqla quruyub t&uuml;kənmirdi.Orta əsrlər Azərbaycan tarixi bizim millətin faciələrini g&ouml;stərmək baximindan &ccedil;ox ibrətamizdir. Taxt-tac, rəhbərlik uğrunda nə qədər qardaş qırğını, tayfa, nəsil m&uuml;haribələri olar? X&uuml;susən Osmanlı-Səfəvi m&uuml;haribələri Təbriz və Azərbaycanı xarabaz-ara d&ouml;ndərirdi. Təkcə XVI əsrin 30-50-ci illərində iki imperiyanın hakimiyyət və istila iddiası ilə, s&uuml;nni və şiə ayrılığı bəhanə gətirilərək, xalq d&ouml;rd dəfə m&uuml;haribə meydanına atılmışdı, &ouml;z-&ouml;z&uuml;n&uuml; qırmışdı. Təkcə şah Təhmasibin hər dəfə Osmanlı qoşunu qarşısında geri &ccedil;əkilərkən d&uuml;şmən əlinə he&ccedil; nə ke&ccedil;məsin deyə Təbrizi və başqa şəhərləri yandırıb, yolları, k&ouml;rp&uuml;ləri məhv etdirilməsini xatırlayanda&nbsp; o d&ouml;vrdə xalqın nələr &ccedil;əkdiyi aydın olur.Təkcə 1586-cı ildə Osmanlı paşasının əmri ilə 20 min təbrizli &ouml;ld&uuml;r&uuml;lm&uuml;şd&uuml;.B&uuml;t&uuml;n bu qırğınlar nəticəsində Təbriz əzəlki ş&ouml;hrətini itirirdi və XIX əsrin əvvəllərində şəhərin əhalisi az qala on dəfə azalaraq təxminən 50-60 min nəfərə enmişdi.B&uuml;t&uuml;n bu keşməkəşli yollara baxmayaraq Təbriz he&ccedil; vaxt &ouml;z quruculuq, yaradıcılıq ruhunu itirməmişdir.Təbriz Azərbaycan tarixş&uuml;naslığının mərkəzi idi. XII əsrdə yazılmış &quot;Azərbaycan tarixi&quot; əsərinin m&uuml;əllifi fəxrəddin ibi əl M&uuml;sənna da, məşhur tarix&ccedil;ilər əhməd Ibi Məhəmməd ( XIV əsr ), Həsən bəy rumlu,Iskəndər bəy M&uuml;nşi, Vəlixan Şamlu bicən, Nizaməddin Şami də təbrizlidir. Rəşidəddinin məşhur &quot; Cami ət-təvarix &quot; təbrizdə yazılıb və Azərbaycan tarixş&uuml;naslığına g&uuml;cl&uuml; təkan verib.Orta əsrlərdə Təbrizi soyadş ilə onlarda n&uuml;cum, riyaziyyat, təbabət, fəlsəfə, məntiq, qrammatika, coğrafiya alimi yazıb yaratmışdır.Məşhur səyyah Şardən orta əsr azərbaycanlıların haqqında yazır: &quot; Onlar hətta &ccedil;inlilərdən də irəlidə gedirlər. Onlar alim və tələbələri sevirlər. B&uuml;t&uuml;n həyatlarını elm və biliyə sərf edirlər. Ailəli olmaq &ccedil;ox uşaqlılıq, məqam və vəzifə, hətta yoxsulluq onları elm ilə məşğul olmaqdan &ccedil;əkindirmir&quot;.Azərbaycan ədəbiyyatinin ən b&ouml;y&uuml;k n&uuml;mayəndəl-ərindən Qətran Təbrizi də XI əsrdə Təbriz yaxınlığı-nda doğulmuşdur.Orta əsrlərdə Təbrizin yetirdiyi b&uuml;t&uuml;n s&ouml;z ustalarının adını burada sadalamaq imkan xaricindədir.Təbriz me'marliq məktəbi nəinki Iranın, habelə T&uuml;rkiyə, Orta Asiya və Hindistanın memarlığına b&ouml;y&uuml;k tə'sir g&ouml;stərmişdir.T&uuml;rkiyəyə əsir aparılmış əli Təbrizi sonralar Istambulun baş me'marı olub, T&uuml;rkiyə me'marlığının əsasını qoymuşdu.Təbriz Azərbaycan xal&ccedil;a&ccedil;ılığının mərkəzi idi. &quot; T&uuml;rk xal&ccedil;aları&quot; adı ilə məşhur olan Təbriz xal&ccedil;aları d&uuml;nyanın bir &ccedil;ox muzəyini bəzəyir. D&uuml;nyanın ən nadir və qiymətli xal&ccedil;alarından olan&quot;şeyx Səfi&quot; 1539-cu ildə toxunub və indi Londonun Viktoriya-Albert muzəyində saxlanılır.Təbriz rəssamlıq, miniat&uuml;r və xəttatlıq məktəbləri b&uuml;t&uuml;n şərqdə tanınırdı.Təbriz tarixinə həsr olunmuş kitablardan aldığım bu qısa qeydlər şəhərin tariximizdəki b&ouml;y&uuml;k yerini g&ouml;stərə bilirmi?Y&uuml;z illərin y&uuml;z-y&uuml;z fəlakəti Təbrizin b&ouml;y&uuml;k ruhunu sarsıda bilməyib.Təbriz yenə də &ouml;z ana d&ouml;ş&uuml;ndən yurdun b&ouml;y&uuml;k &ouml;vladlarına və əsrin inqilab havasına s&uuml;d verib.Təbriz yaşayır və yaradır. Təbriz m&uuml;barizə aparır.Təbriz bir g&uuml;n qələbə &ccedil;alacağına inanır və onun bu inamı dalğa-dalğa Cənubi Azərbaycanın b&uuml;t&uuml;n şəhər və kəndlərinə yayılır.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Təbriz yumoru. Təbriz b&uuml;t&uuml;n ruhu ilə nikbinliyə, şənliyə, zarafata k&ouml;klənmiş bir şəhərdir. Bunu bilməyən adama Təbrizdə baş &ccedil;ıxarmaq &ccedil;ətindir. Təbrizli elə bilir ki, onun zarafatının qabağında dayanan tapılmaz. Lakin...ətraf kəndlərin birindən kasıb, avamyana kişi Təbrizə bazarlığa gəlir. Elə səhər ertədən işini g&ouml;r&uuml;b qurtarır, meydanın bir tərəfində k&ouml;lgəlik tapıb oturur, g&ouml;zləyir ki, axşam d&uuml;şs&uuml;n, kəndə kedənlərə qoşulub evinə qayıtsın. Elə oturduğu yerdə onu yuxu tutur, m&uuml;rg&uuml;ləyir. ətraf d&uuml;kanlardakı c&uuml;vəllağılardan birinin g&ouml;z&uuml; kişini alır. Piştaxtanın arxasında &ouml;z&uuml;n&uuml; məşğul g&ouml;stərsə də, bığaltı qımışa-qımışa xurma yeyir və &ccedil;ərdəklərini də kişiyə atır. Birinci &ccedil;ərdək &uuml;z&uuml;nə dəyəndə oyanır, &ouml;z&uuml;n&uuml; o yerə qoymadan g&ouml;zaltı izləyir ki, ona sataşan kimdir. Ikinci &ccedil;ərdək atılanda kişi d&uuml;kan&ccedil;ını g&ouml;r&uuml;r və halını pozmadan m&uuml;rg&uuml;ləmkdə davam edir. Yarım saat, bir saat belə... Sonra kişi yuxudan oyanıb gərnəşır, yaylığını &ccedil;ıxarıb qabağına sərir və asta-asta &uuml;z&uuml;nə-g&ouml;z&uuml;nə dəyib ətrafına səpələnmiş xurma &ccedil;ərdəklərini yiğir. Yaylığın arası dolur. Kişi bağlamanı g&ouml;t&uuml;r&uuml;b durur və d&uuml;kan&ccedil;ıya yaxınlaşır. Bağlamanı ona uzadır deyir:-əmioğlu, zəhmət olmasa &ccedil;ək g&ouml;rək bu bağlama nə qədər gələr.D&uuml;kan&ccedil;ı təmkinlə, halını pozmadan bağlamanı alıb tərəzinin g&ouml;z&uuml;nə atır, o biri g&ouml;z&uuml;nə də &ccedil;əki daşı qoyub dedir:-Bir girvənkədən artıqdır!Kənd&ccedil;i sakitcə əlini uzadır, lakin bağlamanı g&ouml;t&uuml;rmək əvəzinə &ccedil;əki daşını g&ouml;t&uuml;r&uuml;r və d&uuml;kan&ccedil;ının kələsinə vurur:-Mən iş adamıyam və atdığın &ccedil;ərdəkləri qaytarıb tək-tək sənin başına vurmağa vaxtım yoxdur, -deyir,-ona g&ouml;rə də borcunu birdən qaytarıram!Mənim də tarıx boyu &uuml;st&uuml;m&uuml;zə yağan tolamazları tək-tək qaytarıb, sataşanların &ouml;z&uuml;nə atmağa imkanım yoxdur. Bəlkə də bir g&uuml;n kənd&ccedil;i m&uuml;drikliyi k&ouml;məyimə gəldi...&nbsp;Araz Naxcıvandan ke&ccedil;əndə durudur. Qaradağ dağlarından axıb gələn, suyu qırmızıya, qan rənginə &ccedil;alan qotur&ccedil;ay ona qoşulur... Uzun m&uuml;ddət suları qarışmır. Araz ikirəngli axır, bir sahılı duru, bir sahili bulanıq, qırmızı xeyli aşağıda nəhayət, iki su qovuşur, bulanıq durunu &uuml;stələyir və Arazın qırmızımtıl rəngi yaranır.Qorxuram ki, nə vaxtaca mən də &ouml;mr&uuml;mə vurulan bu ayrılıq dağına, bu ikiliyə, bu bulanıq sulara vərdiğkar olub, taleyimlə barışam.&nbsp;Bur nrokuror əostum zarafatla əeyurbu: kaş Arazın &uuml;st&uuml;ndən yollar a&ccedil;ıla! Hər şeyi atıb Cənuba gedərdim. Orda bir kolun, bir ağacın prokuroru olmağa da razıyam.Mənim də ən b&ouml;y&uuml;k arzum nə vaxtca o tayda adicə bir ibtidai məktəb m&uuml;əllimi işləməkdir. Təki yollar a&ccedil;ıla!...Kaş yollar a&ccedil;ıla... Bu, qanlı-qadalı tarıx yaşamğı ağsaqqal, qəmim bir xalqın 159 illik arzusudur!...&nbsp;Araz axır... Qatar gedir. Araz qayaların dar məngənəsindən &ccedil;ıxıb geniş vadiyə yayılır. Araz boyu d&uuml;zənliyin, Arazbasarın bitib-t&uuml;kənməyən bir hekayəti var hardan bağlayasan, g&ouml;zəl təbiətindənmi, mərd adamlarındanmı, yoxsa &uuml;st&uuml;n&uuml; ot basmış, addım səsinə həsrət qalan k&ouml;rp&uuml;lərindənmi?...Qarabağ dağlarının pillə-pillə enib Araza qovuşduğu yerdə, Cəbrayıl rayonunun ərazisində bir-birindən 200-250 metr aralıda iki qədim k&ouml;rp&uuml; var. Cənubla şimalı birləşdirən Xudafərin k&ouml;rp&uuml;s&uuml;,&nbsp; Sınıq k&ouml;rp&uuml;...Yer &uuml;z&uuml;ndə bircə nəfər azərbaycanlı tapmaq olmaz ki, bu k&ouml;rp&uuml;lərə sakit baxa bilsin. ən &ouml;l&uuml; ruhlusu da ən soyuqqanlısı da burda səksənib dayanacaq, i&ccedil;indən nə isə bir sızıltı ke&ccedil;əcək.K&ouml;rp&uuml;ləri ilk ziyarətimi xatırlayıram. əvvəlcə Xudafərinə baxdıq. Dağdan və qırmızı kərpicdən tikilmiş k&ouml;rp&uuml; səkkiz əsrdir ki, zamana və Arazın gur sellərinə sinə gərib d&ouml;z&uuml;r. &Uuml;st&uuml;n&uuml; ot basıb...K&ouml;rp&uuml;n&uuml;n o sahilə qovuşduğu yerdən azca aralı təpənin &uuml;st&uuml;ndə qəribə bir qala var:&quot;G&ouml;zət&ccedil;i qalasıdır!&quot; --deyə k&ouml;rp&uuml;n&uuml;n bu tərəfinə s&ouml;ykənmiş Xudafərin kəndinin kişiləri izah edirlər:--&quot;Dərbənddən Balakənə, ordan da Təbrizə-Azərbaycan dağlarında belə g&ouml;zət&ccedil;i qalaları &ccedil;oxdur! biri də bax elə bizim kəndin &uuml;st&uuml;ndə--Diri dağdadır. O taydakı ilə əkiz qardaşa oxşayırlar!&quot;Necə g&ouml;zəl dedilər! əkiz qardaşa oxşayırlar. Qarşı sahillər də, qarşı dağlar da, &uuml;z-&uuml;zə dayanan qalalar da, o sahildən yolla &ouml;t&uuml;b ke&ccedil;ən adamlar da...hamısı əkizdir!Bir az yuxarıdakı Sınıq k&ouml;rp&uuml;n&uuml;n bir ne&ccedil;ə tağı u&ccedil;ub t&ouml;k&uuml;lsə də &ouml;z tikilişinə g&ouml;rə daha əzəmətlidir. S&uuml;tunlar sanki sualtı qayalara bitişibmı kimi g&ouml;r&uuml;nən nəhəng dağlardan h&ouml;r&uuml;l&uuml;b. Nədənsə, yadıma antik me'marlığı salır bu k&ouml;rp&uuml;. Dağılmış tərəfdən baxanda k&ouml;rp&uuml;n&uuml;n i&ccedil;ində mağaraya iki deşik g&ouml;r&uuml;n&uuml;r. Sən demə bu deşiklər k&ouml;rp&uuml;n&uuml;n i&ccedil;i ilə o başadək uzanır və onun m&ouml;hkəmliyini qoruyur.Dəstədən ayrılıb bu u&ccedil;uq s&uuml;tunların birinin &uuml;st&uuml;nə qalxıram. G&ouml;z&uuml;mdə yaş gilələnir. Sonra da d&uuml;ş&uuml;b sudan dikələn bir qayanın &uuml;st&uuml;ndə otururam, ayaqlarımı dizə kimi Araz sularına salıram. Araz və onun sularında əks olunan o taylı dağlara baxıram. Su g&ouml;z&uuml;m&uuml; axırdır. Sanki &ccedil;ayyuxarı &uuml;z&uuml;b gedirəm...Haşıyə. Aradan iki il ke&ccedil;əndən sonra yenə k&ouml;rp&uuml;lərə baxırdıq. Xudafərin kəndinin kişiləri: &quot;baxın-baxın !--dedilər,--bir azdan bu &quot; Sınıq k&ouml;rp&uuml;&quot; suyun altında qalacaq &quot;. Sonra da kənd camaatı k&ouml;rp&uuml;yə belə e'tinasız m&uuml;nasibətdən xeyli hiddətlə danışdılar. Sən demə bu yaxınlarda Araz dərya&ccedil;asının tikilişinə başlanacaq. Bənd də d&uuml;z elə bu &quot; Sınıq k&ouml;rp&uuml;&quot; n&uuml;n yerindən salınır.D&uuml;z&uuml; heyrətə gəldim. Tarixin alovlarından iki k&ouml;rp&uuml; &ccedil;ıxarmışıq, onun da biri Sınıq...hər ikisini də ot basıb, indi də ağına-bozuna baxmadan, &uuml;rəyimiz ağrımadan onu suyun, bəndin altında qoyuruq. Ona g&ouml;rə ki, burda sahillər daha &ccedil;ox yaxınlaşıb, bənd qısalacaq, qənaət ediləcək... Qənaət! G&ouml;r bu qəpik-quruş qənaətə xalqın nə boyda bir sərvəti qurban verilir?!Zəngilan və Qubadlı rayonları arxada qalıb. Araz da tələsir, qatar da. Lakin mən burda dayanıram. Solda qarlı zirvələri buludlardan se&ccedil;ilməyən, ilğıma b&uuml;r&uuml;nm&uuml;ş Qarabağ dağları, Ki&ccedil;ik Qafqaz silsilələri g&ouml;r&uuml;n&uuml;r və ana nəvaziylə məni səsləyir. əlvida, Araz! Ayrılıq, yenidən g&ouml;r&uuml;nmək &uuml;&ccedil;&uuml;n!...Yazar: Sabir R&uuml;stəmxanlıMənbə: www.achiq.org]]></description>
      <pubDate>Wed, 28 May 08 16:03:00 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Arif Babayev]]></title>
      <link>http://yalniz.azeriblog.com/2007/12/12/arif-babayev</link>
      <guid isPermaLink="true">http://yalniz.azeriblog.com/2007/12/12/arif-babayev</guid>
      <comments>http://yalniz.azeriblog.com/2007/12/12/arif-babayev#comments</comments>
      <description><![CDATA[&nbsp;Arif Babayev1938-ci il fevralın 22-də Ağdamda anadan olub. 1962-ci ildə Azərbaycan D&ouml;vlət Mədəniyyət və İncəsənət İnstitutunu bitirib. 1963-c&uuml; ildə Azərbaycan D&ouml;vlət Filarmoniyasında işləməyə başlayıb. 1966-cı ildə Azərbaycan D&ouml;vlət Opera və Balet Teatrına dəvət alıb. 1982-ci ildə B&uuml;lb&uuml;l adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbində ilk muğam m&uuml;əllimi kimi &ccedil;alışmağa başlayıb. Daha sonra - 1984-c&uuml; ildə ilk muğam m&uuml;əllimi kimi Azərbaycan D&ouml;vlət Konservatoriyasına işə d&uuml;zəlib. 1990-cı ildə tarixdə ilk dəfə muğam professoru adı alıb. Hazırda Milli Konbservatoriyanın muğam kafedrasının m&uuml;diridir. 1998-ci ildə &quot;Ş&ouml;hrət ordeni&quot;nə layiq g&ouml;r&uuml;l&uuml;b. Xalq artistidir.]]></description>
      <pubDate>Wed, 12 Dec 07 15:25:00 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Səttar Xan]]></title>
      <link>http://yalniz.azeriblog.com/2007/12/12/settar-xan</link>
      <guid isPermaLink="true">http://yalniz.azeriblog.com/2007/12/12/settar-xan</guid>
      <comments>http://yalniz.azeriblog.com/2007/12/12/settar-xan#comments</comments>
      <description><![CDATA[Səttar Xan1868-ci ildə Cənubi Azərbaycanın Qaradağ vilayətinin Canəlı kəndində tacir ailəsində anadan olmuşdur.1905-11-ci illərdə baş vermiş Məşrutə hərəkatı Səttar xanı b&ouml;y&uuml;k sərkərdə səviyyəsinə qaldırdı. 1907-ci ildə Təbrizin Əmirxiz mahalının azadlıq fədailərinə rəhbərlik edən Səttar xan n&uuml;mayiş etdirdiyi qeyri-adi qəhrəmanlığı və ş&uuml;caəti ilə azadlıq fədailərin sevimli sərkərdəsinə &ccedil;evrilir.Şura Məclisi topa tutulduqdan sonra şahın 40 min nəfərlik silahlı q&uuml;vvəsinin inqilabın beşiyi sayılan Təbriz şəhərinə h&uuml;cumundan sonra, 1908-ci ilin iyun ayında Səttər xanın rəhbərliyi altında Ali Hərbi Şura yaradılır. Ali Şuranın baş komandanı Səttar xan və onun m&uuml;avini Bağır xan, &uuml;zvləri Əli M&uuml;syo, Hacı Əli, Seyid Haşim xan təyin edilirlər. 1909-cu ilin aprel ayına qədər Təbriz &uuml;syanı inqilab&ccedil;ıların verdiyi &ccedil;oxsaylı itkilərə baxmayaraq d&uuml;şmənin silahlı q&uuml;vvələrini Təbrizdən &ccedil;ıxarmağa nail olur. Bu d&ouml;y&uuml;şdə Səttar xan və Bağır xan n&uuml;mayiş etdirtikləri qeyri-adi qəhrəmanlıqları m&uuml;qabilində Azərbaycanın əyalət ənc&uuml;məni tərəfindən m&uuml;vafiq olaraq &quot;Sərdari-milli&quot; (Xalq sərkərdəsi) və &quot;Salari-milli&quot; (Xalq rəhbəri) fəxri adlarına layiq g&ouml;r&uuml;l&uuml;rlər.Təbrizin m&uuml;dafiəsi Hərbi Şuraya tapşırılır. &Uuml;syan&ccedil;ıların bu qələbəsi Azərbaycanın başqa vilayətlərinə və b&uuml;t&uuml;n İrana təsir g&ouml;stərir. Tehran, Qəzvin, Rəşt, İsfahan və başqa şəhərlərdə &quot;Səttar xan&quot; adı altında inqilabi komitələr yaranır. Təbriz əyalət ənc&uuml;məni &ouml;z&uuml;n&uuml; Şura Məclisinin el&ccedil;isi kimi təqdim edir. 1908-ci ilin oktyabr ayına qədər Azərbaycanın bir &ccedil;ox vilayətləri d&uuml;şmənlərdən təmizlənir. &Ouml;lkədə inqilabi hərəkatın g&uuml;clənməsindən qorxuya d&uuml;şən şah-irtica q&uuml;vvələri Tehranda Şura Məclisinin yenidən a&ccedil;ılmasına icazə verməyə məcbur olurlar. 1908-ci ilin dekabr ayında a&ccedil;ılan İkinci Şura Məclisi Səttar xan ilə Bağır xanın xidmətlərini dəyərləndirmək məqsədilə adları metal l&ouml;vhə &uuml;zərinə qızıl hərflərlə həkk edilmiş Şərəf Nişanlarının hazırlanması və Məclisin yenidən a&ccedil;ılışı zamanı tribunadan asilması haqqında fərman verir.Təbriz inqilabının qələbəsindən sonra inqilabi əhval-ruhiyyənin artması Şah q&uuml;vvələrini,&Ccedil;ar Rusiyası və imperialist İngiltərə ni təşvişə salır. Onlar Səttar xanı ve silahdaşlarını g&ouml;zdən salmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n, Səttar xan və Bağır xanı silahdaşlarından,Təbrizdən ayırmağa &ccedil;alışırlar. İngiltərənin xarici işlər naziri Edvard Karinin bu &ouml;lkənin İrandakı səfiri Corc Birliyə g&ouml;ndərdiyi teleqraminda (16.3.1910) deyilirdi ki, Səttar xan və Bağır xan tezliklə Təbriz dən &ccedil;ıxarılmalıdır. Bundan sonra İranın Baş naziri, Milli Şura Məclisi işə qarışıb Səttar xan və Bağır xanı Tehrana getməyə məcbur edirlər. 1910-cu il mart ayının 6-da Səttar xan və Bağır xan 300 nəfər silahdaşı ilə Tehrana yola d&uuml;ş&uuml;r. 1910-cu ilin aprel ayının 3-də Səttar xan Tehrana &ccedil;atır. Qurbanlar kəsilir, Tehran əhalisi onu xilaskar kimi qarşılayır.Səttar xana fədailəri ilə Atabəy parkında yer verilir. 1910-cu ilin 7 avqustunda şah qoşunları və Tehranın milliyətcə erməni olan və əvvələr Səttar xanının q&uuml;vvələri ilə birgə şah rejiminə qarşı m&uuml;barizə aparmış, daşnak Yefrem Davidyansın baş&ccedil;ılıq etdiyi polis q&uuml;vvələri gecə xaincəsinə Atabəy parkına h&uuml;cum edirlər, Səttar xanın q&uuml;vvələrini m&uuml;hasirəyə alaraq tərkisilah etməyə cəhd g&ouml;stərirlər. Baş verən silahlı qarşıdurmada Səttar xan ayağından yaralanır. Səttar xanın qoşunlarına Tehrandan &ccedil;ıxmağa imkan verilmir. Nəhayət, aldıgı g&uuml;llə yarasından 1914-c&uuml; ilin noyabr ayının 9-da Səttar xan 48 yaşında vəfat edir və Tehrannın Şah Əbd&uuml;ləzim qəbiristanlığında dəfn olunur. Qəbri 1924-c&uuml; ildə inqilab&ccedil;ılar tərəfindən təmir edilir.1944-c&uuml; ildə 44 m&uuml;tərəqqi qəzeti &ouml;z ətrafında birləşdirən &quot;Azadlıq cəbhəsi&quot; qəzeti tərəfindən təşkil edilmiş mitinqdə Seyid Cəfər Pişəvəri Səttar xanın qəbri &uuml;st&uuml;ndə nitq s&ouml;yləyir. 1945-ci ildə yaranmış Azərbaycan milli h&ouml;kuməti onun və Bağır xanın heykəllərini Təbriz şəhərində ucaltmış, Tebriz k&uuml;&ccedil;ələrinə adları verilmişdir.Səttar xanın qəhrəmanlığına, onun xalqına və azadlıq inqilabına olan sədaqətini tərrənn&uuml;m edən saysız-hesabsız şer və poemalar yazılmışdır.]]></description>
      <pubDate>Wed, 12 Dec 07 15:16:00 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Muğam]]></title>
      <link>http://yalniz.azeriblog.com/2007/12/08/nasir-etapur</link>
      <guid isPermaLink="true">http://yalniz.azeriblog.com/2007/12/08/nasir-etapur</guid>
      <comments>http://yalniz.azeriblog.com/2007/12/08/nasir-etapur#comments</comments>
      <description><![CDATA[Muğam musabiqəsi Aztv'də həftənin iki gunu bizə zovq verir. Ifa&ccedil;ilar hamisi biri birinnən gozəl oxuyurlar Ama bu arada Təbriz'də olanlara bir ayri zovg var. Nasir Ətapur Təbrizin gənc xanəndəsi bu musabiqədə oz gozəl səsinən bizi səerməst edir.Mən Təbrizdəki muğam musabiqəsini izləyənlərin tərəfindən ona və obiri gənc&nbsp;ifa&ccedil;ilara uğurlar arzulayiram.]]></description>
      <pubDate>Sat, 08 Dec 07 15:24:00 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Məhəmməd Süleyman oğlu Füzuli]]></title>
      <link>http://yalniz.azeriblog.com/2007/10/12/mehemmed-suleyman-oghlu-fuzuli</link>
      <guid isPermaLink="true">http://yalniz.azeriblog.com/2007/10/12/mehemmed-suleyman-oghlu-fuzuli</guid>
      <comments>http://yalniz.azeriblog.com/2007/10/12/mehemmed-suleyman-oghlu-fuzuli#comments</comments>
      <description><![CDATA[Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində Divan ədəbiyyatının ən m&ouml;htəşəm n&uuml;mayəndələrindən biri kimi tanınmaqdadır. Təxminən 1494-c&uuml; ildə anadan olmuşdur. Bir &ccedil;ox təzkirələrdə Bağdadi təxəll&uuml;s&uuml; ilə anılır. Ancaq şairin Bağdadda deyil, onun yaxınlığındakı məşhur Kərbəla şəhərində doğulduğu mə'lumdur.Azərbaycanda məşhur olan t&uuml;rkmənşəli Bayat tayfasındandır.Bə'zi mə'lumatlara g&ouml;rə, Məhəmmədin atası S&uuml;leyman İraqa Azərbaycanın Ərəş mahalından k&ouml;&ccedil;m&uuml;şd&uuml;r. Sonralar şairin oğlu Fəzli Ərəşə d&ouml;nərək, yaxın qohumlarının yanında yaşayıb. O, burada &ouml;z&uuml;n&uuml;n alimliyi ilə geniş ş&ouml;hrət tapıb. F&uuml;zulinin &ouml;z&uuml; də kamil təhsil g&ouml;rm&uuml;şd&uuml;. Elə bunu nəzərə alan tədqiqat&ccedil;ılar belə hesab edirlər ki, şairin atası kifayət qədər varlı adam olmuşdur. Eləcə də onun ziyarətgah sayılan Hillə və Kərbəla kimi şəhərlərdə yaşaması S&uuml;leyman kişinin ruhani olduğuna dəlalət edir. Həqiqətən də belə bir rəvayət var ki, F&uuml;zulinin atası Hillə şəhərinin m&uuml;ftisi olmuşdur.XI əsrdə İraqın Səlcuqlar, daha sonralar isə Monqollar və Teymurilər tərəfindən işğalından sonra Bağdadda və onun ətraflarında t&uuml;rklərin sayı getdikcə artırdı. Bu durum sonralar da davam edir. 1508-ci ildə şah İsmayıl təntənəli şəkildə Bağdada girərək, İraqı Azərbaycana birləşdirir, sonra isə 1534-c&uuml; ildə bu şəhər uzun bir m&uuml;ddətə Osmanlı İmperiyasının tərkibinə daxil olur. Beləliklə F&uuml;zulinin həyat və yaradıcılığı ilk d&ouml;vrləri İraqi-Ərəbin Səfəvilər hakimiyyətinə tabe olduğu illərə d&uuml;ş&uuml;r.İlk təhsilini Kərbəlada almış, Bağdadda davam etdirmişdir. Bir m&uuml;ddət İraqın Nəcəf və H&uuml;llə şəhərlərində də yaşamışdır. Şəxsi m&uuml;taliəsi sayəsində Orta Əsr elmləri (məntiq, tibb, n&uuml;cum, riyazi və humanitar elmlər), x&uuml;susən dini-fəlsəfi cərəyanlar, ərəb tərc&uuml;mələri əsasında yunan fəlsəfəsi ilə yaxından tanış olmuş, klassik t&uuml;rk, ərəb, fars və hind ədəbiyyatını &ouml;yrənmişdir. &quot;Bəng&uuml; Badə&quot; (&quot;Tiryək və Şərab&quot;) əsərini Şah İsmayıl Xətai'yə ithaf etməsinə, I Şah Təhmasib'ə və onun sərkərdələrinə, ayrı-ayrı valilərə, xanlara qəsidələr yazmasına baxmayaraq, saraya meyl g&ouml;stərməmişdir. Sultan S&uuml;leyman'a bir ne&ccedil;ə qəsidə təqdim etmiş F&uuml;zuli Sultan ordusu ilə Bağdada gələn t&uuml;rk şairləri Xəyali və Yəhya bəy'lə g&ouml;r&uuml;şm&uuml;ş, &quot;Leyli və Məcnun&quot; (1537) əsərini də &quot;Rum zərifləri&quot; adlandırdığı bu sənətkarların xahişi ilə qələmə almışdır. F&uuml;zuli &uuml;&ccedil; dildə qəzəl, qəsidə, m&uuml;səddəs, tərkibbənd, tərcibənd, r&uuml;bai, qitə, m&uuml;rəbbe və s. yazmışdır. Fəlsəfi mahiyyətli qəsidələri, &quot;Yeddi cam&quot;, &quot;Ənis&uuml;l-qəlb&quot;, &quot;Səhhət və Mərəz&quot; əsərləri qocalıq d&ouml;vr&uuml;n&uuml;n məhsullarıdır. O, qəsidələrini ayrıca bir əsər kimi toplayıb kitab şəklinə salmış, t&uuml;rk, fars və ərəb dillərində divanlar tərtib etmişdir. F&uuml;zuli t&uuml;rk dilində lirik şerin ən g&ouml;zəl n&uuml;munələrini yaratmışdır. Yaradıcılığının zirvəsi olan &quot;Leyli və Məcnun&quot; poeması Azərbaycan, eləcə də Şərq və d&uuml;nya poeziyasının nadir incilərindəndir. Nizami Gəncəvi'nin ilk dəfə yazılı ədəbiyyatı gətirdiyi &quot;Leyli və Məcnun&quot; m&ouml;vzusunun bir &ccedil;ox t&uuml;rk, fars, hind, &ouml;zbək və tacik şairləri tərəfindən qələmə alınmasına baxmyaraq, F&uuml;zulinin ana dilində yaratdığı əsər orijinallığı ilə bu m&ouml;vzuda əvvəllər yazılmış poemalardan se&ccedil;ilir. F&uuml;zuli Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində ana dilində bədii nəsrin g&ouml;rkəmli n&uuml;munələrini yaratmışdır. F&uuml;zuli qədim yunan və Şərq fəlsəfəsi ilə tanış idi. Onun fəlsəfi g&ouml;r&uuml;şləri əsasən ərəb dilində nəsrlə yazdığı &quot;Mətlə&uuml;l-etiqad&quot; əsərində əksini tapmışdır. F&uuml;zuli burada Aristotel, Platon, Empedokl, Demokrit və başqa yunan filosoflarının fikirlərindən, ən-Nizam'ın fəlsəfi irsindən təsirlənmişdir. F&uuml;zulinin başqa əsərlərində də ədəbi fəlsəfi fikirlərə təsad&uuml;f edilir. F&uuml;zuli Nəsimi'dən sonra ana dilimizdə yaranmış şerin ən g&ouml;zəl n&uuml;munələri olan əsərləri ilə ədəbi-bədii dilimizi yeni y&uuml;ksəkliklərə qaldırmış, klassik Azərbaycan, habelə digər t&uuml;rk xalqlarının poeziyasına q&uuml;vvətli təsir g&ouml;stərmiş, ədəbi məktəb yaratmışdır. Onun əsərləri Təbrizdə, Bakıda İstanbulda, Ankarada, Qahirədə, Daşkənddə, Buxarada, Aşqabadda dəfələrlə nəşr edilmiş, d&uuml;nya şərqş&uuml;nasları tərəfindən y&uuml;ksək qiymətləndirilmişdir.Məhəmməd F&uuml;zuli qəməri tarixlə 963-c&uuml;, miladi təqvimlə 1556-cı ildə Kərbəlada taun xəstəliyindən vəfat etmiş, orada da dəfn olunmuşdur.Şairin &ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml;n 400 illiyi d&uuml;nya miqyasında qeyd edilmişdir. Əsərləri toplanaraq ən qədim n&uuml;sxələr əsasında Azərbaycanda beş cilddə nəşr olunmuşdur ki bunlardan ibarətdir:&quot;Səhhət və Mərəz&quot; Farsca və nəsrlə yazılıb. Alleqorik əsərdir. &quot;Rind&uuml; Zahid&quot; Farsca və nəsrlə yazılıb. İki baxışın dialoqudur. &quot;Hədiqət&uuml;s-S&uuml;əda&quot; (Xoşbəxtlik bağ&ccedil;ası) Həcmcə ən b&ouml;y&uuml;k əsəridir. Əsər ən`ənəvi-m&uuml;ştərək bir m&ouml;vzuda yazılmışdır. &quot;Hədisi ərbəin tərc&uuml;məsi&quot; &quot;Mətlə&uuml;l e`tiqad&quot;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mənbə: http://www.az.wikipedia.org]]></description>
      <pubDate>Thu, 11 Oct 07 22:49:00 +0000</pubDate>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Rəşid Behbudov]]></title>
      <link>http://yalniz.azeriblog.com/2007/10/04/reshid-behbudov</link>
      <guid isPermaLink="true">http://yalniz.azeriblog.com/2007/10/04/reshid-behbudov</guid>
      <comments>http://yalniz.azeriblog.com/2007/10/04/reshid-behbudov#comments</comments>
      <description><![CDATA[Məşhur Azərbaycan xanəndə Məcid Behbudalı oğlunun oğlu olan Rəşid Behbudov, Tiflisdə 1915-ci ilin Dekabrın 12-sində anadan oldu. İfa&ccedil;ılıq fəaliyyeətinə 1930-c&uuml; ildə Tiflisdə başlamışdır. 1938-44-c&uuml; illərdə Yerevan filarmoniyasının solisti olmuş, həm&ccedil;inin A.Spendiyarov adına Ermənistan D&ouml;vlət Opera və Balet Teatrında &ccedil;ıxış etmisdir. 1946-56-ci illərdə Azərbaycan D&ouml;vlət Filarmoniyasının, 1953-60-cı illərdə fasilələrlə M.F. Axundov adına Azərbaycan D&ouml;vlət Opera və Balet Teatrının solisti, 1957-59-c&uuml; illərdə Azərbaycan D&ouml;vlət Konsert Ansamblının təşkilat&ccedil;ısı və rəhbəri olmuşdur. 1966-cı ildən, musiqi və estrada sənətinin balet, pantomima kimi, m&uuml;xtəlif janrları &uuml;zvi surətdə birləşdirən Azərbaycan D&ouml;vlət Mahnı Teatrını təşkil etmiş və oranın solisti və bədii rəhbəri olmuşdur. Zəngin &ccedil;alarlı m&uuml;stəsna g&ouml;zəl səsə malik olan Behbudov, Azərbaycan vokal məktəbinin g&ouml;rkəmli n&uuml;mayəndələrindən biridir. Onun ifa&ccedil;ılığına hisslərin təbiiliyi və dolğunluğu, səmimilik hasdır. Azərbaycan hanəndələri &uuml;&ccedil;&uuml;n səciyyəvi olan improvizə etmə x&uuml;susiyyəti Behbudov yaradıcılığında &ouml;z&uuml;n&uuml; orijinal şəkildə g&ouml;stərmişdir. B&uuml;t&uuml;n k&ouml;hnə Sovet &ouml;lkeleriylə yanaşı Albaniya, Bolqarıstan, Bel&ccedil;ika, Misir, Efiopiya, Hindistan, &Ccedil;in, Finlandiya, İraq, İran, T&uuml;rkiyə, &Ccedil;ili, Argentina v.s. &ouml;lkələrdə geniş repertuarıyla &ccedil;ıxış eden Behbudov, Azərbaycan xalq mahnılarının və Azərbaycan bəstəkarlarının vokal əsərlərinin xarici &ouml;lkələrdə popularlaşmasında b&ouml;y&uuml;k rol oynamışdır. Azərbaycan mahnıları ilə yanaşı o, 50-dən artıq xalqın mahnısını da həmin xalqın dilində ifa etmişdir. Səhnələrin ulduzu olan Rəşid Behbudovun ulduzu 1989 ildə s&ouml;nd&uuml;, və xalqın sevgilisi olan lirik tenor heyata g&ouml;zlerini yumdu. Fəqət &ouml;lməz sənədi yaşayır və milyonlarca insanları heyrete buraxmağa dəvam edir.]]></description>
      <pubDate>Thu, 04 Oct 07 17:44:00 +0000</pubDate>
    </item>
  </channel>
</rss>
